Russische invasie van Oekraïne onderstreept noodzaak radicaal ander klimaatbeleid
![](https://www.doorbraak.eu/blog/wp-content/uploads/KlimaatDemo12-1024x683.jpg)
Als klimaatbeweging zijn wij geschokt door de brute Russische inval van Oekraïne, schrijven Ewout van den Berg en Liset Meddens namens meer dan twintig organisaties en groepen, waaronder ook Doorbraak.
Wij verklaren onze solidariteit met de Oekraïense bevolking die zich hiertegen verzet en de moedige activisten in Rusland die ondanks de repressie de straat op gaan. Terecht wordt er gekeken naar de manier waarop de inkoop van gas en olie uit Rusland deze oorlog steunt, maar de inval legt ook de desastreuze gevolgen van Ruttes klimaatbeleid bloot.
In de afgelopen week kwam ook een nieuw IPCC-rapport uit dat erop wijst dat we nog weinig tijd hebben om een klimaatcatastrofe te voorkomen. Welke keuzes Rutte IV nu maakt, heeft grote gevolgen voor de komende decennia. Het kabinet lijkt vooral te willen doorgaan op het ingeslagen pad.
Opeenvolgende kabinetten Rutte weigerden een einde te maken aan de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Ongeveer de helft van alle energie wordt in Nederland door middel van gas opgewekt en vijftien procent daarvan is afkomstig uit Rusland. Daarnaast werd er vorig jaar voor 16 miljard euro aan olie uit Rusland geïmporteerd. Hiermee steunen wij ongewild Poetins oorlog van agressie. Wij ondersteunen daarom van harte de acties in Nederland die zich richten tegen Gazprom en verwerpen het idee dat dit om praktische redenen niet mogelijk zou zijn. Maar dat is niet het hele verhaal.
Nu de gasprijzen nog verder zijn gestegen, probeert het kabinet zich achter de Russische invasie van Oekraïne te verschuilen om dit te rechtvaardigen. Het water staat steeds meer mensen aan de lippen, maar volgens Rutte kunnen zij best nog wel even een paar maanden wachten op compensatie. Directe compensatie voor de hoge energierekening is nodig voor lage en middeninkomens. De vervuiler betaalt.
Maar pleisters alleen zijn niet genoeg. Deze hoge prijzen zijn het resultaat van een tunnelvisie op fossiele brandstoffen voor onze energiebehoefte en Ruttes weigering echt werk te maken van een grootschalige transitie naar zonne- en windenergie en het radicaal beperken van energiegebruik.
Er is geen enkele garantie dat het afstappen van Russisch gas ons verder brengt in de strijd tegen de klimaatcrisis. Experts verwachten dat dit gas in Europa vervangen zal worden door de verbranding van kolen. Ook het investeren in en de import van meer gas of olie vanuit andere continenten is geen duurzame en veilige oplossing. Zeker omdat dit te vaak eveneens gepaard gaat met het steunen van ondemocratische regimes, zware mensenrechtenschendingen en bloedig conflict op de grond. Ongetwijfeld zal de kernenergielobby zich ook gesterkt voelen om hun dure en levensgevaarlijke energiebron verder te pushen (totdat een Oekraïense centrale wordt geraakt door Russische raketten misschien?).
Er bestaat ook het gevaar dat Rutte IV de gaskraan in Groningen weer verder zal opendraaien. Na een belofte in 2018 van toenmalig minister Wiebes de gaswinning te stoppen, werd er vorig jaar alweer geboord. Groningers leven nog steeds in onveilige huizen, de compensatieregeling waarbij inwoners tegen elkaar uit werden gespeeld was een schandaal en van echte investeringen van de gasmiljarden in lokale werkgelegenheid is nooit sprake geweest.
Wij zijn ook bezorgd over de manier waarop plotseling weer nieuwe investeringen in wapentuig worden gedaan. Wereldwijd zijn legers verantwoordelijk voor ten minste 6 procent van de totale co2-uitstoot. De NAVO speelde een centrale rol in de militaire bezettingen van Afghanistan en Irak. Oorlogen die werden gevoerd om controle over fossiele brandstoffen. Deze miljarden kunnen veel beter gestoken worden in een echte klimaattransitie – niet de subsidies aan multinationals waar het kabinet nu in uitblinkt.
Als organisaties die actief zijn voor klimaatrechtvaardigheid roepen we de Nederlandse regering op in te zetten op een politiek van de-escalatie en voor het opvangen van alle oorlogsvluchtelingen. Rutte IV zou dit moment moeten aangrijpen om te breken met de fossiele verslaving en de noodzakelijke transitie weg van fossiel te versnellen. Dit betekent in de eerste plaats radicaal besparen op verbruik, huizen massaal en versneld isoleren en flink investeren in hernieuwbare energie, omscholing en groene banen.
Op deze manier gaat de strijd tegen oorlogspolitiek en voor klimaatrechtvaardigheid hand in hand.
Ewout van den Berg en Liset Meddens
Ondertekend door: 1037 Against Animal Cruelty, Aardehuis, ASEED Europe, Beeldend kunstenaar Jeroen Huisman, BIJ1 Arnhem Nijmegen, Bomenstichting Achterhoek, BothEnds, Code Rood, Comite Schone Lucht NL, De Klimaatcoalitie, De Luchtfietsers, De Zwarte Tulp, Doorbraak, Duurzaam Altrade ,Earthlings NL, EDSP ECO, Eindhoven BIJ1, Extinction Rebellion, Extinction Rebellion Almere, Extinction Rebellion Maastricht, Extinction Rebellion NL, Fossielvrij NL, Fridays For Future Nederland, Fridays for Future Roermond, Greenpeace Nederland, GroenLinks Heerlen, GroenLinks Landgraaf, Internationale Socialisten, IVN natuureducatie, Jasper Toeli Video, Jila, Jongeren Milieu Actief (JMA), Krapuul, Links Lullen, Milieudefensie, Onkruit Vergaat Niet, Partij voor de Dieren Maastricht, Platform Stop Racisme, Queers4Climate, STinyHouse, Stop Ecocide NL, Stop the War on Migrants, Stop vlieghinder boven Zuid-Limburg, Stop Wapenhandel, Students for Future, Transnational Institute, Urgenda, Vliegop!, Werkgroep Voedselrechtvaardigheid, XR Den Bosch.
(Deze tekst werd eerder geplaatst in het Algemeen Dagblad.)
Dank voor dit stuk, heel terecht dat de link gelegd wordt tussen de huidige oorlog in Oekraïne en de Nederlandse energiepolitiek. Overigens had ik hier graag ook wat meer gelezen over alle miljarden die de afgelopen jaren via de Zuidas naar Rusland zijn gestroomd, zoals vorig jaar reeds uit de doeken werd gedaan in een aflevering van de documentaire serie De waarde van de aarde: De portemonnee van Poetin (onlangs wegens hernieuwde actualiteit herhaald op tv en terug te zien op Uitzending Gemist, een aanrader!). Ons land blijkt namelijk een cruciale rol te spelen in de internationale belastingontduiking van Poetin en zijn kliek.
Verder betreur ik het dat tot nog toe niemand het heeft aangedurfd om de namen en adressen van alle 35 dochters van Gazprom in Nederland te publiceren. Dat vind ik namelijk nog veel interessanter dan de huidige verblijfplaats van de dochters van Poetin. Namen, adressen, verbanden, rugnummers, alles!
Ook juich ik het toe dat er de afgelopen weken is gedemonstreerd bij het hoofdkantoor van Gazprom in Nederland en dat daar leuzen op de stoep zijn achtergelaten. Overigens ziet het er naar uit dat Gazprom inmiddels aan het verhuizen is, de villa aan het Museumplein staat momenteel te huur. Wat mij echter opviel was de complete rust bij het nabijgelegen kantoor van de Russische Handelsdelegatie, toch duidelijk herkenbaar aan alle camera’s en hekwerken. Het valt me op hoezeer dat agentschap door iedereen met rust wordt gelaten, hoe ongeschonden het erbij ligt.
Tot slot begrijp ik iets niet helemaal. De tekst begint met een solidariteitsverklaring met de bevolking van Oekraïne en de Russische activisten. Ook verklaren jullie geschokt te zijn door de Russische inval. Aan het eind van de verklaring lees ik dat jullie de Nederlandse regering oproepen tot een politiek van de-escalatie. Ik vraag me af wat ik me daar nu precies bij voor moet stellen en ook op wat voor manier jullie die beleden solidariteit met de Oekraïense bevolking concreet vorm willen geven. Het lijkt er veel op dat Poetin best blij is met een Oekraïne zonder Oekraïners, dat zal hij wel weer willen bevolken met kinderrijke Groot-Russische families. Dat vluchtelingen moeten worden opgevangen lijkt me evident, net als dat het een schone taak is voor antimilitaristisch links om Russische deserteurs te verwelkomen. Maar is dat werkelijk genoeg?
Het stelt me gerust dat jullie in ieder geval niet zo ver gaan dat jullie een waarschuwende vinger opheffen naar die onverantwoordelijke lieden die dreigen om de Russische bezetters met molotov-cocktails te lijf te gaan. Zulk gebruik van fossiel brandstoffen is natuurlijk niet erg goed voor het milieu, maar ja die mensen leveren momenteel een strijd op leven en dood. Maar hoe nu verder? Ik ben bang dat ze met alleen die cocktails niet gaan winnen tegen de Russische invasiemacht. Ik vermoed dat de Oekraïners momenteel vooral behoefte hebben aan … wapens. Wie gaat hen die wapens geven? Of moeten de Oekraïners zich maar de-escalerend onderwerpen aan Poetin’s Groot-Russische plannen?